Internationale Dag van het Landschap met minister Brouns bij geitenboerderij Noorderhoeve Noorderwijk

Het landschap is een van de weinige plekken waar de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd tegelijk zichtbaar worden. 

Natuur, landbouw, waterbeheer, erfgoed, recreatie en klimaat komen er samen, vaak op dezelfde vierkante meter. Op de Internationale Dag van het Landschap vragen de 18 Regionale Landschappen in heel Vlaanderen aandacht voor de samenwerking die nodig is om die verschillende belangen blijvend met elkaar te verzoenen.

Dat gebeurt op een moment waarop ook de Vlaamse overheid de positie van de Regionale Landschappen opnieuw heeft afgebakend. Met het uitvoeringsbesluit dat de Vlaamse Regering op 17 juli 2026 principieel goedkeurde, werden hun erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden geactualiseerd. Daarmee wordt hun rol als gebiedsgerichte bruggenbouwer tussen lokale besturen, landbouwers, verenigingen en inwoners verankerd.

De Internationale Dag van het Landschap verwijst naar de Europese Landschapsconventie, die op 20 oktober 2000 in Firenze werd opgesteld en sinds 2005 van kracht is in België. Het is het eerste internationale verdrag dat zich specifiek richt op de bescherming, het beheer en de inrichting van alle Europese landschappen. Daarbij gaat het niet alleen om uitzonderlijke natuurgebieden of beschermde vergezichten, maar ook om cultuurlandschappen en voedsellandschappen: de open ruimte rond dorpen, landbouwgebieden, dorpsranden en de omgeving waarin mensen wonen, werken en ontspannen.

Die brede kijk op landschap vormt de basis van de werking van de Regionale Landschappen. Als bruggenbouwers zoeken ze naar oplossingen en kansen om de landschapskwaliteit te versterken die verschillende belangen van partners verbinden en op draagvlak kunnen rekenen. Tegelijk zetten ze die samenwerking om in concrete projecten op het terrein. Want landschapskwaliteit ontstaat niet alleen op papier, maar vooral wanneer mensen en organisaties samen de handen uit de mouwen steken.

Een landschap dat groeit uit samenwerking: de Noorderhoeve in Noorderwijk aan Schravenhage 
 

Het landschapsfeest vindt vandaag plaats in Noorderwijk, waar Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete aan landschapskwaliteit werkt samen met onder meer de geitenboerderij Noorderhoeve. 

Op dit landbouwbedrijf van een jonge landbouwersfamilie en in het landschap errond werkt het Regionaal Landschap samen met de landbouwer en lokaal bestuur Herentals aan een landschap dat zowel de landbouw als de biodiversiteit ten goede komt.

De boerderij ligt in herbevestigd agrarisch gebied en in een omgeving die belangrijk is voor de ingekorven vleermuis, een Europees beschermde soort waarvan zich in deze regio de grootste populatie van Vlaanderen bevindt. Samen met lokale landbouwers, vrijwilligers van de vleermuizenwerkgroep, de gemeente Olen en de stad Herentals, werden allerlei acties rond agrobiodiversiteit genomen, met de nadruk op herstel en beheer van groen-blauwe elementen.

 Liv en Tommy van geitenboerderij Noorderhoeve plantten zo meerdere bomenrijen en een lange houtkant aan. Samen met een nabijgelegen boerderij werd zo meer dan één kilometer houtkant aangeplant. Deze houtkant biedt niet alleen meer structuur en samenhang aan het landschap, maar dient ook als beschutte vliegroute en foerageerverbinding voor vleermuizen.  

“Die struiken en bomen zorgen ook voor meer biodiversiteit, omdat ze een massa  insecten aantrekken. We wonen hier in een prachtig landschap. Eigenlijk is het voor ons iedere dag alsof we 24/24 met vakantie zijn”

Tommy Meir, bekende geitenboer Noorderhoeve aan Schravenhage Noorderwijk.

 J. De Haes, gedeputeerde voor leefmilieu in de provincie Antwerpen: "Wat hier in Noorderwijk is gerealiseerd, toont hoe waardevol de samenwerking tussen landbouw en natuur kan zijn. De provincie liet onderzoeken welke groene verbindingen de ingekorven vleermuis nodig heeft. Dankzij de inzet van landbouwers, lokale besturen en het Regionaal Landschap wordt die kennis nu omgezet in tastbare resultaten. Precies daarin schuilt de kracht van onze regionale landschappen. Ze brengen mensen samen en maken het verschil op het terrein, met de provincies als belangrijke ondersteunende en coördinerende partner. Ik ben dan ook bijzonder tevreden dat de Vlaamse Regering die provinciale rol uitdrukkelijk bevestigt. Het is een terechte erkenning van een samenwerking die al jarenlang haar waarde bewijst en die we met overtuiging verder willen versterken."

Dit is één voorbeeld van de vele projecten die Regionale Landschappen opzetten met hun partners. Samen met landbouwers werken ze in heel Vlaanderen aan concrete maatregelen die passen binnen de bedrijfsvoering én bijdragen aan een sterker landschap. Denk aan koolstofopslag in de bodem door het aanplanten van houtkanten en het inwerken van de houtsnippers daarvan in de bodem, het planten van schaduwbomen en voedergroen in veeweiden, het aanleggen van wadi’s voor waterinfiltratie en hagen voor natuurlijke plaagbestrijding bij fruittelers. Op zich kleine ingrepen, maar opgeteld dragen ze bij tot een veerkrachtig landschap.

“Een sterk landschap maken we niet van bovenaf”,  zegt Bas Van der Veken, voorzitter van het Vlaams Overleg Regionale Landschappen (VORL). “Landbouwers kennen hun grond en hun streek als geen ander. Door hun kennis te verbinden met onze expertise en met de mogelijkheden van overheden en andere partners, kunnen we concrete acties realiseren die zowel het landbouwbedrijf als het landschap versterken.”

Vlaamse Regering bevestigt rol van Regionale Landschappen

Ook op beleidsniveau krijgt deze bottom-up aanpak een duidelijker kader. Op 17 juli 2026 stelde de Vlaamse Regering in een uitvoeringsbesluit principieel de erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor de Regionale Landschappen vast. Het besluit actualiseert hun doelstellingen en opdrachten en bevestigt de coördinerende rol van de provincies.

“Een sterk landschap ontstaat niet achter een bureau, maar op het terrein, in de akker en langs de veldweg”, zegt Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns. “De Regionale Landschappen bouwen er bruggen tussen landbouwers, gemeenten, verenigingen en inwoners, en zetten die samenwerking om in resultaten die je ook hier ziet: concrete maatregelen waar landbouw, natuur en landschap samen sterker van worden. Ik geloof heel sterk in hun rol als bruggenbouwer om het landschap van morgen beter te maken.”

“Het landschap van morgen maken we vandaag, samen”, besluit Van der Veken. “Elke haag, houtkant, poel of bomenrij is een stukje van een groter verhaal. Als we die puzzel samen leggen, bouwen we aan landschappen die biodiverser, klimaatrobuuster, aantrekkelijker én leefbaar zijn voor de mensen die er werken en wonen.”  Foto's  M. Merckx / K. Justaert / NNieuws Guy Verellen.