Religie door de ogen van een niet-gelovige kunstenaar

In de Sint-Martinuskerk in Olen-Centrum loopt van 21 juni tot 20 september de tentoonstelling ‘Religio: fides et scientia’, met schilderijen van de hand van Marc Spiessens uit Olen-Centrum. 

Voorgeschiedenis

In 2010 bracht Marc Spiessens een bezoek aan de Academie voor Beeldende Kunst in Herentals en kreeg hij zin om zich aan het schilderen te zetten. Dat was een totaal nieuwe wereld voor hem. Spiessens: “Ik had nog nooit voor een schildersezel gestaan. Alles was compleet nieuw.” Vandaag geeft schilderen kleur aan zijn leven. Marc ontwikkelde een heel eigen stijl en methodiek. Hij vertrekt bijvoorbeeld nooit van een schets op het doek, maar zet onmiddellijk grote kleurvlakken neer met brede spalterkwasten, om daarna de compositie verder op te bouwen. In de sacristie van de kerk kan je op een TV-toestel kennismaken met zijn werkwijze, die haast een ritueel lijkt.

Aanleiding

In 2013 verscheen op National Geographic de driedelige documentaire ‘Jesus: Rise to Power’ van classicus Michael Scott, verbonden aan de Universiteit van Warwick. De serie reconstrueert op verhalende wijze hoe het christendom dankzij (en niet ondanks) vervolging en politieke steun kon uitgroeien tot een wereldreligie. Het verhaal wordt ondersteund door diepgaande analyses en commentaren van historici, theologen en archeologen. Zij lichten gedetailleerd toe in welke mate de opkomst van het christendom verstrengeld was met de geschiedenis van het Romeinse Rijk. 

Samenwerking

Enkele jaren later bekeek Marc deze documentaire en raakte hij geïnspireerd tot een schilderijenreeks met als thema ‘Religio: fides et scientia’ (godsdienst: geloof en rede). Hij nam contact op met diaken Cis Marinus en die was meteen geïntrigeerd door zijn plannen.

 Marinus: “Ik legde de idee voor aan ons parochieteam en we besloten met Marc in zee te gaan. Het werd de start van een boeiend verhaal. In de loop van de voorbije jaren zag ik het ene na het andere schilderij gerealiseerd worden. We ontmoetten elkaar verschillende keren om over de reeks van gedachten te wisselen. Fijne gesprekken waren het, tussen een atheïst en een gelovige.”

Reeks

Inmiddels is de reeks volledig klaar. Ze bestaat uit 14 schilderijen, opgebouwd in 7 diptieken. Drie figuren vormen de rode draad: de gekruisigde Christus, keizer Constantijn en paus Franciscus. “Constantijn zie ik als scharnierfiguur,” zegt Marc. “Met Christus begint het verhaal, met de paus zit je in het heden.” Toch wil hij geen geschiedenisboek schilderen. “Het zijn fragmenten, of zoals diaken Cis het omschrijft: ‘facetten van het christendom’. Het is aan de toeschouwer om zelf het verhaal in te vullen.”

Inhoud            

De taferelen gaan van kruisvaarders en Saracenen, tot ingetogen portretten van slachtoffers van seksueel misbruik, geïnspireerd door de documentaire ‘Godvergeten’. Die schilderde Marc in zwart-wit, waarna hij de doeken scheurde en opnieuw samenbracht. “Die ingreep staat symbool voor breuk en herstel.” Opvallend is ook een klein werkje met schelpen op een purperen kleed, een verwijzing naar Lydia van Thyatira. “Ze is – subtiel – de enige vrouwelijke aanwezigheid in mijn reeks”, duidt Spiessens. “Ik schilderde haar bewust niet als persoon. Ik blijf het moeilijk hebben met de plaats van de vrouw in de Kerk. Dat werk is een stille aanklacht.”

Tentoonstelling

Van zondag 21 juni tot en met zondag 20 september zullen de werken te zien zijn in de Sint-Martinuskerk. 

De tentoonstelling zal gedurende de hele zomer toegankelijk zijn op dinsdag, donderdag en zondag, telkens van 13.00 uur tot 16.00 uur. Uiteraard zal ervoor gezorgd worden dat alle kerkdiensten zullen kunnen plaatsvinden tijdens de duur van de tentoonstelling. 

Op zaterdagavond 20 juni is er om 19.00 uur een officiële opening, op uitnodiging.

Brochure

Bij de reeks hoort een brochure, die tekst en uitleg geeft bij de verschillende werken. De teksten van die brochure werden geschreven door dr. Alexander van Biezen, theoloog en filosoof. Op een sublieme manier weet hij bij elk werk de spanning te vatten tussen fides (geloof) en scientia (rede). Marc Spiessens heeft ook aan enkele mensen gevraagd om een persoonlijke impressie neer te schrijven bij telkens twee schilderijen. 

Vervolg

Na de expo in de Sint-Martinuskerk verhuist de reeks in april naar de gerestaureerde Lakenhal in Herentals. “Ik wil een zo breed mogelijk publiek bereiken, ook niet-gelovigen”, zegt Spiessens. “Misschien zet mijn werk mensen aan tot nadenken. Er is vandaag veel verdeeldheid, ook in naam van religie. Terwijl het in mijn ogen net draait om verbondenheid en respect.” Luidop droomt hij: “Het zou mooi zijn mocht deze reeks ooit door Vlaanderen kunnen reizen.”